5 april 2018

Meewerken aan een goed leven

dat is wat Envida wil

Meewerken aan een goed leven, uiteindelijk willen we allemaal een goed leven, liefst zo lang en zelfstandig mogelijk. Zorgorganisatie Envida uit Maastricht probeert mensen op leeftijd die moeite beginnen te krijgen met de dagelijkse dingen te helpen door thuis alle hulp, verzorging en voorzieningen te bieden. Zodat zij het leven kunnen blijven leiden zoals zij dat willen, ook als ze te maken hebben met een langdurige ziekte.

   

De medewerkers van Envida zijn altijd dicht in de buurt. Als mensen niet meer zelfstandig thuis kunnen wonen, zijn zij van harte welkom in een van de zorgcentra, waar zij zich tot op hoge leeftijd beschermd, veilig en prettig kunnen voelen. Ook daar werkt Envida mee aan een zo goed mogelijk leven. Ieders eigen leven, omdat geen twee mensen hetzelfde zijn.

Envida is op het moment betrokken bij een experiment waarbij cliënten meer mogelijkheden krijgen om de zorg te kiezen die het beste past bij hun wensen, behoeften en manier van leven. De cliënt heeft meer vrijheid bij het kiezen van een aanbieder en meer zeggenschap over de wijze waarop de zorg wordt georganiseerd. Guido Biesmans, programmadirecteur verpleegzorg bij Envida vertelt over de veranderingen in de (verpleeg)zorg, hoe zij daarmee omgaan en wat dit betekent voor de gebouwen van de toekomst.

Welke verandering zien jullie in de verpleegzorg?

Door mensen als Hugo Borst en Carin Gaemers is er meer geld beschikbaar voor de verpleeghuiszorg en staatssecretaris Van Rijn heeft gezorgd voor een nieuw kwaliteitskader. Het komt er vooral op neer dat we steeds meer persoonsgericht gaan werken. Jarenlang hebben we vooral aanbodgericht gewerkt. De zorg is er en mensen maken er gebruik van. Punt. Nu kijken we meer naar de mens achter de zorgvraag. Natuurlijk deden we dat eerder ook al, maar nu nog nadrukkelijker.

De slag die nu wordt gemaakt is dat we nog eerder willen weten welke zorgbehoeften mensen gaan hebben. Gemeenten hebben meer verantwoordelijkheid gekregen en mensen blijven langer zelfstandig thuis wonen. De zorg gaat van huishoudelijke zorg naar persoonlijke verzorging en verpleegkundige zorg. Daarvoor zijn verschillende financieringsstromen, vanuit de Wmo en zorgverzekeringswet. Als de zorgbehoefte toeneemt en mensen niet meer zelfstandig wonen krijgen ze te maken met de Wet langdurige zorg.

Wat betekent de verandering van systeem naar mens?

We moeten meer kijken naar de persoon achter de zorgvraag. Daar zit een heel leven achter. Mensen willen niet alleen zorg als ze in een zorgcentrum komen maar ook wonen en welzijn. Wat doen ze aan dagbesteding en dagactiviteiten? Het medisch model staat niet bovenaan, je plaatst er iets bij: het welzijn van mensen. Het is belangrijk om te achterhalen welke informatie je echt nodig hebt. Door voldoende vragen te stellen kun je ervoor zorgen dat iemand zich vanaf dag 1 thuis voelt in een zorgcentrum. Dat moet van tevoren gebeuren, niet op de dag van de verhuizing. Dan moet alle aandacht naar de persoon. Een verhuizing heeft veel impact, en niemand gaat vrijwillig naar een zorgcentrum. Als dat gebeurt is het echt nodig. Alleen dat besef scheelt al: wat doet dat met iemand? En wat kunnen mensen meenemen om een kamer persoonlijk te maken?

Hoe geven jullie mensen het gevoel van een nieuw thuis?

Het is belangrijk om te kijken naar de activiteitenbesteding van mensen. Gaan ze vaak naar het voetbal of naar de markt? Onderzoek in hoeverre je daar invulling aan kunt geven. Wat deden mensen voordat ze naar het zorgcentrum kwamen en wat kun je voortzetten? Dit betekent dat je vraaggericht moet roosteren. De vraag van de cliënt stuurt de inzet van je personeel. Kijk hoe de vraag zich ontwikkelt, welke vragen er wanneer zijn en rooster daarop je medewerkers in. Je hebt niet zozeer méér mensen nodig maar wel de juiste combinatie van mensen. Het gaat om de samenstelling van het team met de juiste kwalificaties. Wonen en welzijn vraagt om een andere opleiding en ervaring en een andere mix van medewerkers. De welzijnscomponent is belangrijk maar tegelijk moeten we ook zorg kunnen leveren.

Op welke manier verandert de zorgvraag?

Dat begint al in de thuissituatie; mensen komen later naar het zorgcentrum. De problematiek is dan complexer. We zien meer ziektebeelden en de verblijfsduur is vaak korter. Dat betekent dat we meer mensen opnemen. De toenemende complexiteit van de zorg is een gegeven en je moet voldoende mensen hebben om die complexe zorg te kunnen leveren. Helemaal zwart-wit is het niet maar de zorg is niet langer een systeem van one size fits all. Het is nu een mix van zorg, groepsactiviteiten en individuele wensen en behoeften waar je aan tegemoet wil komen. Dat is de uitdaging. Het moet niet alleen veilig en verantwoord zijn maar ook menswaardig. Iedereen weet dat je niet meer gaat verhuizen vanuit een zorgcentrum.

Welke gevolgen heeft dit voor huisvesting?

Huisvesting moet ondersteunend zijn aan de nieuwe gedachtegang. Bij Envida hebben we relatief nieuwe locaties, jonger dan tien jaar. Ze zijn bij de tijd en verschillen qua inrichting. Iedere bewoner heeft een eigen kamer en eigen sanitair en de gezamenlijke ruimten zijn heel belangrijk. We bieden genoeg ruimte zodat mensen hun eigen dingen kunnen doen. Ook moet je een pand zo inrichten dat mensen met dementie en loopdrang binnen het gebouw veilig kunnen rondlopen. Het gaat om leefcirkels. Sommige mensen blijven alleen op hun kamer of afdeling, anderen mogen in het hele gebouw lopen. Dat is belangrijk om energie kwijt te raken.

Hoe werkt dit in de praktijk?

Voor mensen met dementie hebben we bijvoorbeeld een bushalte op de afdeling geplaatst. Op die manier hebben ze het idee dat ze naar de markt gaan, net als vroeger. De halte heeft stoelen en een bord. Zo kun je er heel simpel voor zorgen dat iemand zich prettig voelt. Daarvoor moet je wel achter de behoeften van mensen komen. Wat is de prikkel voor hun gedrag? En wat kun je doen om iemand te helpen? Voorheen werden mensen rustiger met medicatie, nu zetten we meer in op begeleiding en behandeling om de medicatie zo lang mogelijk uit te stellen.

Hoe weet je wat cliƫnten willen?

Verzorgenden en psychologen kijken beter naar dingen die opvallen en leren de cliënt echt kennen. Het gaat niet alleen om ratio maar ook om een niet-pluisgevoel en in gesprek gaan met collega’s over wat je ziet. Mensen voelen iets al aan voordat ze het kunnen verklaren. Samen met het zorgkantoor zijn we bezig met een experiment over vraagverheldering en vraaggericht werken. Bij vraagverheldering gaat het er onder meer om hoe je mensen met een zorgbehoefte zo tijdig en volledig mogelijk kunt informeren. Mensen willen niet graag naar een zorgcentrum. Op het moment dat ze zich gaan oriënteren, is er vaak al een zorgvraag. En mensen stellen dat moment het liefst zo lang mogelijk uit. Om mensen eerder te informeren over de mogelijkheden willen we meer samenwerken met collega’s in de regio en de informatie bundelen zodat die beter toegankelijk is.

In marketingtermen gaat het om de vraag waar mijn “prospects” zijn. Dat gaat mij te ver voor een zorgorganisatie. We zijn niet als een bedrijf op zoek naar afnemers en hebben een lastig product te verkopen: mensen willen niet naar een zorgcentrum. En als mensen nog gezond zijn, dan willen ze er niets van weten. Maar als de vraag er is, moet er goede en adequate informatie beschikbaar zijn.

Waar hebben mensen behoefte aan?

Een volledig pakket thuis. Of geclusterde woonvormen voor mensen die verpleegzorg nodig hebben. Wij voorzien een toename in tussenvormen van zorg waarbij mensen na een kortdurend verblijf terug naar huis gaan. Bemiddelde mensen blijven langer thuis wonen. Dat zorgt voor nieuwe spelers op de markt met huurwoningen en appartementen met zorg die boven de huurgrens voor subsidie liggen. Tegelijkertijd zijn er maatschappelijke organisaties nodig voor mensen die minder bemiddeld zijn. Ook zij hebben recht op een waardig leven. Op dit moment zijn we samen met HEVO onze vastgoedstrategie aan het herijken met de laatste ontwikkelingen. Als we onze locaties willen aanpassen op de zorgvraag, moeten we keuzes maken en dat niet eenvoudig voor vastgoed.

Zijn investeringen in vastgoed rendabel?

Soms zou ik een glazen bol willen hebben, ik zou best tien tot vijftien jaar verder willen kijken. Tot 2030 hebben we door de vergrijzing in ieder geval te maken met een toename in de zorgvraag, dat is een gegeven. Dit heeft gevolgen voor de financiering voor zorg en de financiering voor wonen, er moet meer budget voor worden vrijgemaakt. Met een totaalbedrag als indicatie, daar moet je het voor doen, en als benchmark: wat doen organisaties voor dat geld? Het budget van een cliënt is een persoonsvolgend budget. Bij zorgorganisaties gaat misschien tien procent naar overhead, voor de rest koopt een cliënt zelf zorg en welzijn in. De zorgorganisatie geeft advies over de zorg en voor het restbedrag maken mensen eigen keuzes. Dat is eigen regie, mensen bepalen zelf wat ze willen. Zorgorganisaties zijn dienstverleners. Wij bieden diensten aan die mensen kunnen afnemen.

 

 

Deel deze pagina via