Amandelpark in Zeist: samen leven, ook met de natuur
In Zeist bouwt HevoFame aan het nieuwe Amandelpark. Waar nu nog het verouderde Amandelhof staat, komt de komende jaren een leefomgeving waar zorg, wonen én natuur samenkomen. HevoFame ontwikkelt hier in samenwerking met zorgorganisatie Charim een nieuw, toekomstgericht woonconcept voor mensen met een intensieve zorgvraag, ter vervanging van het bestaande verpleeghuis. In het natuur- en maatschappelijk inclusieve totaalconcept staat het persoonlijke leven van bewoners centraal.
Veel mensen doet buiten zijn in de natuur goed. Dat geldt ook voor mensen met dementie. Voor veel oudere bewoners van Amandelhof, vaak alleenstaand en met dementie, is de ontmoeting met een eekhoorn of vogel een bron van plezier. Maar hoe breng je de natuur naar mensen die soms niet verder komen dan hun eigen tuin?
Te midden van de historische landgoederen van Zeist is het straks mogelijk. HevoFame werkte samen met landschapsontwerper Mieke van der Arend van wUrck en ecoloog Ronald Goderie aan deze bijzondere opgave. Zij vertellen hoe ze dit aanpakten.
Een gebouw zonder achterkant
Landschapsontwerper Mieke van der Arend ontwierp samen met collega Paul Kersten de directe omgeving van het zorgcomplex Amandelpark. In het ontwerp brengen ze de natuur en de buurt naar de bewoners toe.
Laden en lossen, afvalcontainers en parkeerplaatsen: iedere zorginstelling heeft dit soort functies nodig, maar ze geven vaak niet de mooiste aanblik. “Bij het huidige gebouw liggen deze functies aan de randen van het terrein. Dat zorgt voor een duidelijke achterkant en een harde grens tussen het woongebied en het bos. Zonde, vinden wij.”
Een geleidelijke overgang
Mieke en haar collega wilden de natuur juist dichterbij halen. “Dat doen we enerzijds door de noodzakelijke, maar minder aantrekkelijke functies uit het zicht te houden. En anderzijds door de grenzen te vervagen tussen het zorgcomplex en het omliggende bos.” Het doel: een gebouw zonder achterkant en een terrein zonder randen. “We ontwierpen een geleidelijke overgang van het dichte bos naar een meer open bosstructuur bij het gebouw. Naadloos, zodat je niet ziet waar het bos eindigt en het woongebied begint.”
Ook de fietsenberging voor medewerkers werd groen. “Die stalling komt juist wel in het zicht: centraal bij de entree. Hij ligt half verdiept en heeft een groen dak. Het is een mooi object geworden. Medewerkers hoeven straks dus niet meer via een achterafpaadje naar hun werk, maar kunnen hun fiets voor de deur kwijt.”
De binnentuin van het zorgcomplex is voor bewoners met dementie. Het is daarom belangrijk dat de tuin is afgeschermd, zodat niemand verdwaalt. Maar een hek wilden ze niet. “We laten liever mooie heggen groeien. En een deel van de afscheiding wordt gevormd door de geitenweide. Dat is een duidelijke grens, maar dan voor de dieren in plaats van bewoners.”
Een kabbelend beekje
Water speelt een centrale rol in het ontwerp. Vanaf het begin werkte wUrck samen met Utrechts Landschap, die het historische bekensysteem in de omgeving nieuw leven wil inblazen. “Het regenwater loopt straks via een kabbelend beekje over het terrein naar een vijver”, vertelt Mieke. “Overtollig water voedt via een greppel het historische bekensysteem van Utrechts Landschap.”
situatietekening wUrck
Meer reuring
Niet alleen de natuur komt in het ontwerp dichterbij, ook mensen van buiten zijn er welkom. Voor meer reuring op het terrein moest het landschap uitnodigend zijn voor bezoekers, wandelaars en mensen uit de buurt. Zo krijgt een van de beekjes een handpomp. “Zo'n ouderwetse met een houten balk”, beschrijft Mieke enthousiast. “Kinderen kunnen daarmee water in de beek pompen. We hebben ook andere speelobjecten strategisch geplaatst: een grote houten trein staat bewust zichtbaar vanaf de Arnhemse Bovenweg om mensen naar het gebied te trekken.”
Het Amandelpark wordt straks openbaar toegankelijk. Hoe zorg je dat kwetsbare bewoners een ommetje op het terrein kunnen maken, en buurtbewoners ook in het gebied kunnen wandelen? Mieke bedacht een slim systeem van verschillende paden. “Voor de bewoners zijn de asfaltpaden in een soort cirkel gelegd”, legt ze uit. Die paden hebben bewust weinig afslagen. “Voor mensen met dementie is het fijn dat zij weinig routekeuzes hoeven te maken om weer thuis te komen.” Daarnaast zijn de aansluitingen op het bos onverharde paden. “De routes kruisen elkaar, mensen komen elkaar dus tegen.”
Altijd iets interessants
Een uitdaging die Mieke en haar collega zichzelf stelden: alle woningen moeten een prettig uitzicht hebben. “Bewoners kijken dus niet uit op een muur of parkeerplaats, maar op het groen. Straks zien zij van achter hun raam een voederpaal voor vogels, de geitjes in de wei, de groene slingerende oprijlaan, de vijver, het kabbelende beekje of kinderen die aan het spelen zijn.”
Lees hier het verhaal vanuit de ecoloog bekijk project