Het SHP versus het IHP

Onderwijshuisvesting is méér dan een optelsom van vierkante meters en budgetten. Het is een krachtig middel dat bijdraagt aan goed onderwijs, de aantrekkelijkheid van scholen en de leefbaarheid van wijken en dorpen.

9 januari 2026

Nu thema’s zoals inclusief onderwijs, demografische veranderingen en duurzaamheid steeds nadrukkelijker op de agenda staan, is het van belang dat onderwijsorganisaties en gemeenten hun huisvestingsopgave gezamenlijk en doordacht aanpakken. Hoe zorgen we voor toekomstbestendige huisvesting die aansluit bij de onderwijsvisie én bij de behoeften van de samenleving?

Twee beleidsinstrumenten spelen hierin een sleutelrol: het Strategisch Huisvestingsplan (SHP) en het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Wat is het verschil - en hoe versterken ze elkaar?

Het strategisch huisvestingsplan: regie vanuit de onderwijsorganisatie

Het SHP is een intern beleidsdocument van een schoolbestuur of onderwijsorganisatie. Het vertaalt de onderwijsvisie naar concrete huisvestingsbehoeften op de middellange en lange termijn.

In tegenstelling tot het IHP, dat zich beperkt tot het gemeentelijk grondgebied, omvat het SHP het volledige vastgoedportfolio van het bestuur - ook als dat verspreid ligt over meerdere gemeenten. Dat maakt het plan bijzonder waardevol voor besturen die regionaal opereren en hun ambities willen afstemmen op de lange termijn.

Het SHP biedt een organisatiebreed perspectief, gestoeld op de eigen ambities en onderwijskundige koers. Onderwijsinhoudelijke doelen, leerlingenprognoses, herkomst van leerlingen, vastgoedkwaliteit, onderwijsontwikkelingen en verduurzaming worden hierin samengebracht.

De meerwaarde van een goed opgesteld SHP is:

Regie over de huisvesting - Het bestuur bepaalt zelf de koers, in lijn met de onderwijsvisie.
Sterke positie in het gesprek met gemeenten - Het SHP biedt onderbouwde input voor het IHP en vergroot de kans op succesvolle financieringsaanvragen.
Inzicht en overzicht - Door vastgoeddata en prognoses te bundelen, ontstaat een helder beeld van de actuele situatie en toekomstige opgaven.
Verantwoording en transparantie - Het SHP maakt het makkelijker om richting toezichthouders en stakeholders uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.
Sturing op duurzaamheid en onderhoud - Het plan helpt bij het realiseren van duurzaamheidsdoelen en het voldoen aan wet- en regelgeving.

Kortom: het SHP stelt onderwijsorganisaties in staat om strategisch te plannen, proactief
te sturen en effectief samen te werken met gemeenten.

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP)

Het IHP is een beleidsdocument van de gemeente, opgesteld in samenwerking met alle schoolbesturen en kinderopvangorganisaties binnen de gemeente. Het biedt een langetermijnvisie op de ontwikkeling van onderwijshuisvesting. In tegenstelling tot het SHP, dat de focus legt op de eigen organisatie, richt het IHP zich op álle schoolgebouwen binnen de gemeente. Het plan integreert verschillende onderwijssoorten (zoals PO, VO en (V)SO) en legt verbanden met bredere maatschappelijke opgaven en gemeentelijk beleid, zoals woningbouw, duurzaamheid en inclusief onderwijs.

Hoewel het IHP juridisch nog niet verplicht is, hanteren steeds meer gemeenten het als leidraad voor besluitvorming en investeringsplanning.

Twee plannen, één gezamenlijke opgave

Hoewel het IHP en het SHP verschillende perspectieven vertegenwoordigen (bestuurlijk en gemeentelijk), zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een SHP levert waardevolle input voor het IHP, terwijl een goed opgesteld IHP ruimte biedt voor de ambities van schoolbesturen.

In de praktijk kunnen spanningen ontstaan, bijvoorbeeld wanneer gemeentelijke prioriteiten niet aansluiten bij de strategische koers van een onderwijsorganisatie. Juist daarom is het van belang dat beide partijen tijdig en structureel met elkaar in gesprek gaan.

Naar een gezamenlijke koers

Toekomstbestendige en inclusieve onderwijshuisvesting vraagt om strategische keuzes én een integrale blik. Door het SHP en het IHP als complementaire instrumenten te benutten, kunnen gemeenten en schoolbesturen samen werken aan huisvesting die niet alleen functioneel is, maar ook betekenisvol.